TEMA Vakfı’ndan çarpıcı çalışma: Hatay’daki enkaz atıkları zehir saçıyor

Ülkemizi derinden etkileyen Kahramanmaraş merkezli zelzelelerin akabinde Hatay’da çalışmalar yürüten TEMA Vakfı, ulaştığı çarpıcı sonuçları zelzelenin 1. yıl dönümünde kamuoyuyla paylaştı. Sonuçlara nazaran, sarsıntının akabinde enkaz kaldırma çalışmalarının yürütüldüğü Hatay’da, toprak ve su varlıklarından alınan örneklerde salgın hastalıklar ve kanser üzere önemli halk sıhhati meselelerine yol açma riski olan asbest, ağır metal ve bakteriyolojik kirlenme tespit edildi. 

TEMA Vakfı, 6 Şubat’ta Kahramanmaraş merkezli meydana gelen, 11 vilayette yıkıma ve on binlerce can kaybına sebep olan depremlerin neden olduğu enkaz atıklarının, toprak ve su üzerinde yarattığı kirliliği tespit etmek üzere, yıkımın en çok yaşandığı vilayetlerden biri olan Hatay’da çalışma başlattı. Çalışma kapsamında 2023 yılının haziran, eylül ve aralık aylarında Hatay’a yapılan ziyaretlerde toprak ve su örnekleri alınarak asbest, ağır metal ve bakteriyolojik tahliller yapıldı.

Asbest, ağır metal ve bakteriyolojik kirlenme tespit edildi

Çalışmaya dair bilgi veren TEMA Vakfı İdare Şurası Lideri Deniz Ataç, “Hatay’da planlı olmadığını düşündüğümüz değişik noktalara dökülmüş enkaz atıklarından ve yakınlarındaki tarla ve bahçelerdeki topraktan aldığımız 7 örneğin 5 adedinde asbest tespit edildi. Ayrıyeten Samandağ deniz kenarında bulunan Mileyha Kuş Cenneti Sulak Alanı’ndan ve Antakya Serinyol’da bulunan kuyu suyundan alınan 3 örneğin 2’sinde de asbeste rastlandı.   Güneysöğüt, Samandağ ve Serinyol’dan aldığımız 3 adet su örneğinde ise bakteriyolojik üreme tespit edildi.  Bu sonuçlar Hatay’da kullanılmakta olan suya, kanalizasyon suyunun karışmış olma ihtimalini gösteriyor. Bu durum zehirlenmelere ve salgın hastalıklara yol açabilir. Yeniden Defne ve Samandağ Mileyha Kuş Cenneti yakınlarından aldığımız su örneklerinde birtakım ağır metal ölçülerinin İnsani Tüketim Maksatlı Sular Hk. Yönetmelik’le belirlenen hudut pahaların epey üzerinde olduğu tespit edildi. Bu nedenle halk sıhhati açısından endişeliyiz” diye konuştu.

Asbest ve ağır metaller önemli hastalıklara yol açabiliyor

Asbestin, Dünya Sıhhat Örgütü (WHO) ve Milletlerarası Kanser Araştırmaları Ajansı’nın (IARC) en kıymetli kanser nedenleri listesinde yer aldığını hatırlatan Deniz Ataç, “Deprem sırasında ve sonrasında binaların yıkılmasıyla etrafa yayılan yüksek ölçüdeki asbest lifleri, halk sıhhati açısından önemli tehlike yaratıyor. Maalesef daha evvel kimi Sivil Toplum Kuruluşları tarafından yapılan asbest ölçümleri sonucunda havada hudut bedellerinin çok üstünde asbeste rastlandı. Asbestin, bilhassa teneffüs yoluyla insan bedenine alındığında; akciğer fibrozu, akciğer ve gırtlak kanseri vb. önemli hastalıklara yol açtığı biliniyor. Sindirim yoluyla bedene alındığında kansere neden olup olmadığı konusunda kesin bir sonuç olmamakla birlikte kansere yol açabildiğine yönelik çalışmalar da mevcut” sözlerini kullandı.

Hatay’da halk sıhhatini tehdit eden tek etkenin asbest olmadığını söyleyen Ataç, “Moloz yığınlarından havaya yayılan zehirli gazlar, tozlarda bulunan inorganik ve kimyasal atıklar ile sulara karışan mikrobiyolojik atıklar da kelam konusu. Bunların içinde en tehlikelisi ise ağır metaller. Birtakım ağır metaller su ve toprakta biriktiğinde; nörolojik hasar, böbrek yetmezliği, kanser üzere sıhhat problemlerine neden olabilir” diyerek öteki etkenlere de dikkat çekti.

Hatay’da ziraî randıman %30 oranında düşebilir

Tarımsal verimlik üzerindeki tehlikeye de dikkat çeken Ataç, “Enkaz atıklarının tarım topraklarının yakınlarına dökülmesi ve içerisindeki sayısız çeşitlilikteki kirleticilerin toprağa karışmasının yanı sıra havadaki asbestin ve tozların bitkilerin üstünde birikmesi ve fotosentez yapmasını engellemesi toprağı ve ziraî randımanı olumsuz etkileyecektir. Asbest ve tozların yanında, enkaz atıklarının içerisindeki çeşitli kimyasallar da toprak canlılarını, toprağın kalitesini ve randımanını olumsuz istikamette etkileme tehlikesi taşıyor. Bu nedenle bilim insanları ziraî randımanın yaklaşık %30 oranında düşmesini bekliyor” dedi. Ataç ayrıyeten bu kimyasalların besin zinciriyle içme suyuna ve sofralara kadar ulaşma ihtimalinin bulunduğunun da altını çizdi.

Amik Ovası, zeytinlikler ve Mileyha Kuş Cenneti korunmalı

Hatay’daki kirliliğin sırf insan sıhhatini tehdit etmekle kalmadığına da vurgu yapan Ataç, “Asi Irmağı’nın taşıdığı alüvyonlar sayesinde epeyce verimli topraklara sahip olan ve yaklaşık 105 bin hektara yayılan Amik Ovası, zelzele sonrasında sistemsiz atık bertarafı nedeniyle ortaya çıkan toprak ve su kirliliğinden etkilenmiş durumda. Hatay’ın varlıklı bitki örtüsü ve çeşitli yaban hayatına konut sahipliği yapan vadileri ile dere yataklarının yanı sıra sistemlerinin beslediği alanlardaki zeytinlikler de kirlilikten etkilenen alanlar ortasında. Türkiye’de bulunan 500 farklı kuş cinsinden 283’üne, 231 bitki tipine, 24 kelebek, 3 kurbağa ve 12 sürüngen ile 6 göğüslü cinsine mesken sahipliği yapan Mileyha Kuş Cenneti’nin yakınındaki bir bölge enkaz döküm alanı haline getirilmiş durumda. Yılın her periyodunda yüzlerce kuş buraya dinlenmek, beslenmek ve yazın üremek için geliyor. 2021 yılında resmi bir statü de kazanan bu alanın göz nazaran göre yok olmaması için hemen tedbir alınmalı. Bölgenin doğal ömrü ve biyolojik çeşitliliği için epey ehemmiyet içeren bu alanların korunması gerekiyor” formunda konuştu.

Depremler ikincil felaketlere yol açmasın!

Türkiye’nin bir sarsıntı ülkesi olduğu gerçeğini hatırlatan Deniz Ataç, zelzelelerin ikincil felaketlere yol açmaması için afet sonrası idarenin de çok kıymetli olduğunu, bu nedenle vilayet afet atık planlarının hemen hazırlanması gerektiğini tabir etti.

Ataç “Elbette zelzeleye karşı alınabilecek en büyük tedbir tabana uygun, zelzeleye güçlü binaların inşa edilmesi ve var olan yapı stoğunun güçlendirilmesidir. Bu sayede bugüne kadar yaşadığımız üzücü kayıpların sayılarını azaltmak mümkün olacaktır. Sarsıntı sonrasında oluşacak milyonlarca ton enkaz atığının, etrafa ve insan sıhhatine vereceği ziyanların önüne geçilmesi için yapılması gereken ise; vilayet afet idare planlarının yanı sıra vilayet afet atık planlarının hazırlanıp, kamuoyuyla paylaşılması ve afet sonrası hayata geçirilmesidir. Bu planlarda, ormanlık alanlar, sulak alanlar, tarım toprakları ve meralar üzere değerli doğal varlıklarımızı korumak için enkaz atıklarının nerelere dökülmeyeceğine dair katı kuralların konulması gerek” diye konuştu.

Ataç, 6 Şubat zelzelelerinin yıl dönümünde; hayatını kaybeden yurttaşların yakınlarına, sarsıntıdan etkilenen herkese ve tüm ülkeye başsağlığı ve geçmiş olsun dileklerini de bir defa daha yineledi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*